Gezinscoaching

De gezinscoaches Asse-Meise-Vilvoorde vormen een intersectoraal team (CKG-AWW-CGG-VAPH-K&G-BJB) van hulpverleners die samenwerken vanuit verschillende diensten. Samen met het gezin pakken we de bezorgdheden op verschillende levensdomeinen aan. De regie hiervan ligt steeds in handen van het gezin. We richten ons hierbij op de krachten en het netwerk van het gezin. Zijn er reeds andere hulpverleners betrokken en kan het gezin beroep doen op de steun van vrienden of familie dan willen we er samen met het gezin voor zorgen dat iedereen in dezelfde richting kijkt. Soms zien we dat er reeds verschillende hulpverleningsprogramma's zijn met verschillende doelstellingen. Deze willen we samen brengen tot 1 gemeenschappelijk gedragen plan waarmee we samen aan de slag kunnen gaan.

DE GEZINSCOACH VERVULT 4 ROLLEN

Vraagverheldering:

De gezinscoach doorloopt een proces met het gezin, waarbij hij de vraag van het gezin tracht te verhelderen in functie van hun noden. Hij werkt hiervoor steeds kracht- en netwerkgericht.

De finaliteit van de gezinscoach is het gezinsplan.

Indien het gezin reeds bekend is bij de gemandateerde voorzieningen (SDJ/ OCJ/ VK), bekijkt de gezinscoach samen met hen welke bodemeisen worden opgenomen in het plan.

Coach:

De gezinscoach ondersteunt het gezin om zelf de regie opnieuw in handen te nemen.

Hij neemt zo weinig mogelijk over, maar stimuleert en activeert het gezin om samen met hun netwerk (zowel persoonlijk als professioneel) oplossingen te bedenken.

We vertrekken hierbij steeds vanuit de krachten van het gezin en trachten op die manier het gezinsplan uit te voeren.

Regisseur:

Het kan zijn dat het gezin reeds ondersteuning krijgt vanuit hun (in)formeel netwerk. Vaak zien we echter dat deze hulp niet is gecoördineerd, of dat er gewerkt wordt met verschillende doelstellingen.

De gezinscoach onderhoudt contacten met de verschillende diensten, hulpverleners en betrokkenen vanuit het informele netwerk. De gezinscoach tracht om de verwachtingen van het gezin en de reeds aanwezige hulpverlening op elkaar af te stemmen.

Aannemer:

De gezinscoach werkt proactief. Hij probeert om de vraag van het gezin zo duidelijk mogelijk te krijgen, gaat samen met het gezin op zoek naar oplossingen en stelt samen met hen een plan van aanpak op.

Indien nodig kan de gezinscoach zelf een aantal zaken aanpakken, te beginnen met die thema’s die de hoogste prioriteit hebben voor het gezin.

De interventie van de gezinscoach zal hierbij zo tijdelijk mogelijk zijn.

Intensiteit van de gezinscoaching

We onderscheiden 2 vormen van gezinscoaching, de laag intensieve en intensieve gezinscoaching:

laag intensieve gezinscoaching: De gezinscoach betrekt alle gezinsleden en helpt hen om met elkaar in gesprek te gaan over het plan. De gezinscoach ziet ongeveer driewekelijks het gezin en volgt samen met het gezin het plan op. De gezinscoach zet voornamelijk zaken in gang, volgt op en kan in nood zelf hulp voorzien. Binnen het plan wordt er gezocht naar netwerkverbreding en -versterking, laagdrempelig aanbod in de eigen regio, krachten binnen het gezin, versterken van wat wel goed gaat. Op de verschillende terreinen van het plan is cultuursensitiviteit een noodzakelijke bril. Als het gezin kan starten met een vorm van reguliere begeleiding gaat de rol van de gezinscoach naar de achtergrond: hij/zij is wel beschikbaar voor opvolging van het plan. De gezinscoach bewaakt dat er gewerkt wordt met het plan van het gezin. In het plan wordt opgenomen wanneer de hulp mag eindigen. De gezinscoach denkt vanaf het begin na met gezin hoe lang de hulp nodig is en wanneer de hulp mag stoppen. Ook dit wordt samen geëvalueerd en bijgestuurd.

Deze laag intensieve gezinscoaching biedt een vorm van overbruggingshulp tot eventuele start vanuit het reguliere aanbod. Het doel is om snel te reageren, crisis en escalatie te vermijden, kinderen en gezinnen samen te houden.

Intensieve gezinscoaching: Deze vorm van begeleiding is voor gezinnen waar al veel hulpverlening is, maar waar toch nog extra ondersteuning nodig is. De gezinscoach maakt met het gezin een plan op en coacht het gezin in (het opkomen voor) de uitvoering van het plan. De gezinscoach betrekt alle gezinsleden en helpt hen om met elkaar in gesprek te gaan over het plan. De gezinscoach zorgt voor afstemming met andere hulpverleners, organiseert een zorgoverleg (cliëntbemiddeling, ronde-tafel,..) waar nodig. De gezinscoach ondersteunt waar nodig de betrokken hulpverleners om (samen) te werken rond het plan van het gezin. Eventueel kan de gezinscoach enkele uitvoerende, ondersteunende taken opnemen in het gezin om alles snel op elkaar afgestemd te krijgen en escalatie te vermijden. De gezinscoach is echter geen contextbegeleider, de focus blijft een goed werkend plan. Deze intensieve vorm van gezinscoaching wordt driemaandelijks geëvalueerd: kan de intensiteit lager, dan wordt er overgegaan naar laagintensieve gezinscoaching. In het plan wordt opgenomen wanneer de hulp mag eindigen. De gezinscoach denkt vanaf het begin na met het gezin hoe lang de hulp nodig is en wanneer de hulp mag stoppen. Ook dit wordt samen geëvalueerd en bijgestuurd.


De belangrijkste taken van de gezinscoach zijn dus:

    • Vraagverheldering
    • Faciliteren van een plan van aanpak (vertrekkende vanuit de eigen krachten en het eigen netwerk)
    • Verwachtingen van het gezin afstemmen op deze van de reeds aanwezige hulpverlening, en waar nodig als coördinator optreden.
    • Praktische hulp bieden (indien noodzakelijk).

De gezinscoach werkt vanuit verschillende

perspectieven

Het uitgangspunt is dat de gezinscoach maximaal werkt vanuit het perspectief van de cliënt /het gezin (cliëntperspectief). Hij tracht dit te doen door te vertrekken vanuit de krachten en het netwerk van het gezin, het faciliteren van een plan van aanpak en de regie van dit plan in handen van het gezin te leggen.

Door de verschillende problemen waarmee het gezin te kampen heeft, kan het gezin ook te maken hebben met verschillende hulpverleners en diensten. Het gaat hierbij niet alleen rond samenwerking en de afstemming tussen verschillende diensten (het hulpverleningsperspectief). De gezinscoaches moeten ervoor zorgen dat de gezinnen meer kansen krijgen om mee te werken aan de oplossing van hun problemen. Het doel hierbij is om de zelfstandigheid van het gezin te vergroten zodat ze op eigen kracht verder kunnen.

De gezinscoach werkt daarnaast ook vanuit een maatschappij perspectief. Dit wordt gekenmerkt door vroegdetectie en proactief handelen wanneer de veiligheid van één van de gezinsleden in gedrang is en in gevallen van maatschappelijke noodzaak.

De gezinscoach vervult vooral een brugfunctie om de drie perspectieven (cliënt-, hulpverlenings-, en maatschappijperspectief met elkaar te verbinden).

Overlap met ander diensten en hulpverleners

Het werk van de gezinscoach heeft zeker overlap met ander diensten en hulpverleners, maar de gezinscoach heeft een bredere rol en takenpakket. De gezinscoach is van alle markten thuis en vormt een spil in het netwerk rond het gezin.

Hoewel alle hulpverleners wel vanuit de verschillende perspectieven werken, kan de focus of het zwaartepunt toch enigszins anders liggen: hulpverleningsperspectief (contextbegeleiding), maatschappelijk perspectief (consulenten), cliëntperspectief (gezinscoach).

Verschil tussen contextbegeleiding en gezinscoaching:

Veel van de rollen van de gezinscoach worden ook opgenomen vanuit contextbegeleiding.

Bij de contextbegeleiding ligt de focus echter vooral op gezinsbegeleiding d.m.v. het versterken van de pedagogische vaardigheden van de ouders en het werken aan de relationele competenties van de verschillende gezinsleden.

De gezinscoach zal zich vooral focussen op het faciliteren van een plan van aanpak, gebaseerd op de krachten en de steun vanuit het informele netwerk.

Een belangrijk verschil is ook dat de gezinscoach minder focust op het aanbieden van praktische hulp, hij zal dit enkel doen wanneer de krachten binnen het gezin onvoldoende zijn en er geen mogelijkheid is om dit vanuit het (in)formele netwerk op te nemen.

Verschil tussen de functie van consulenten en gezinscoaching:

We zien ook een overlap met de functie van consulenten (zowel binnen OCJ als SDJ). De drie functies houden zich bezig met de coördinatie van hulp en diensten. Consulenten coördineren de hulp, maar voeren deze meestal niet zelf uit. Omdat de gezinscoach aan huis werkt, is er echter minder afstand tot het gezin en kan deze intensiever werken. De gezinscoach kan ook gebruik maken van de andere rollen binnen zijn profiel.

In tegenstelling tot de consulenten waar het mandaat voor deze coördinatiefunctie ingebed zit in hun profiel, zal het verwerven van een soortgelijk mandaat bij de gezinscoaching nog een uitdaging vormen.

Wanneer kan de gezinscoach een begeleiding afronden?

  • Wanneer gedurende het proces duidelijk wordt dat de doelstellingen vanuit het plan van aanpak gerealiseerd zijn, kan de begeleiding afronden.
  • Wanneer zou blijken dat het gezin verder nood heeft aan een begeleiding RTJ, en wanneer de begeleiding door een RTJ dienst kan worden opgenomen.

Omgaan met verontrusting en maatschappelijke noodzaak

Veiligheid en bespreekbaarheid zijn twee kernbegrippen. Wanneer deze niet meer aanwezig zijn, kan de gezinscoach daadkrachtig optreden.

Concreet betekent dit dat wanneer er sprake is van een acute onveiligheid in het gezin het proces (plan) on hold wordt gezet. De focus zal op dat moment komen te liggen op de bespreekbaarheid en het herstellen van de veiligheid, dit in samenspraak met het gezin en het (in)formele netwerk. Indien er omwille van verontrusting reeds een veiligheidsplan is opgesteld, zal dit onderdeel uitmaken van het plan van aanpak.

Indien ook deze stappen ontoereikend zijn om de veiligheid te herstellen zal de gezinscoach alle noodzakelijk stappen zetten om de veiligheid te garanderen (consult OCJ, aanmelding gemandateerde voorziening, VK, crisismeldpunt, opstellen M-document…).

Daarnaast kunnen we een consult aanvragen bij het Yuneco netwerk en beroep doen op de programma’s van Yuneco Connect & Yuneco Crisis.